کارت بازرگانی ؛ استفاده ها و سو استفاده ها

مرکز پژوهش مجلس شورای اسلامی در ماه قبل در خصوص مزایا و معایب کارت بازرگانی در ایران گزارشی را منتشر کرد و در مورد راه هایی که بعضی کشورها به عنوان جایگزین برای حیطه تجاری در نظر گرفته اند صحبت کردند. در این مقاله به کاربردها و موارد سو استفاده از کارت بازرگانی در تجارت بین الملل خواهیم پرداخت. همراه آرتان پرس باشید.

اکنون گزارشی از اتاق بازرگانی ایران پژوهشی در جواب به مرکز پژوهش مجلس شورای اسلامی منتشر شده است که در ادامه مطالعه می کنید.

 

*** ماهیت و الزام وجود کارت بازرگانی

در گزارش در خصوص ماهیت و الزام وجود کارت بازرگانی می باشد و همچنین مواردی که مرکز پژوهش به آنها اشاره نکرده است هم پرداخته اند.در پاسخ به این مرکز پژوهشی آمده است که در شرایط تجارت کنونی کشور موجود بودن این کارت، غیر قابل انکار و حتمی است . اینکه این کارت با تغییر در متولی صدور آن حذف شود نه تنها راه حل مشکل نیست بلکه پاک کردن صورت مسئله است. برای بهتر شدن شروط استفاده می توان نظارت بر عمکرد دارندگان کارت بازرگانی را بهبود بخشید .

طبق انچه در این گزارش آمده است پدید آمدن کارت های بازرگانی و حقوقی که در این رابطه از دولت ضایع می شود می تواند دلیلی باید برای پدیده های دیگری که رخ می دهد مانند سیاست های مشکل دار ارزی و تجاری ، کسب و کارهایی با محیط غیر استاندارد ، قوانین دست و پا گیر و همچنین استفاده دیگران از کارت اشخاص می باشد.

 

*** کارکردهای کارت بازرگانی در ایران

برای کار در حیطه صادرات و واردات یکی از مدارک اصلی داشتن کارت بازرگانی است .با داشتن این کارت و بر اساس ماده ۳ قانون مقررات صادرات و واردات هر یک از اشخاص چه حقیقی و یا چه حقوقی می توانند کار تجارت و صادرات و واردات را انجام دهند. آنچه امروز کارت بازرگانی، نامیده می شود از سال ۱۳۳۴ به شکل قانونی در کشور تصویب شد و وجود این کارت بر اساس قوانین تبصره یک ماده (۱۸) آیین‌نامه اجرایی قانون تشویق صادرات و تولید مصوب ۱۳۳۴،برای امر صادرات و واردات اجباری و لازم شد .

پس از انقلاب هم طبق ماده (۲) قانون مقررات صادرات و واردات مصوبه ۱۳۶۶، همچنان وجود این کارت برای تجارت خارجی ملزم بوده و در سال ۱۳۷۲ در ماده (۳) مقررات صادرات و واردات با اینکه تغییراتی در قوانین آن داده شد اما همچنان وجود آن ضروری بوده است.هم اکنون نیز عضویت در اتاق بازرگانی از شروط داشتن کارت است.

کارهایی که در حال حاضر می توان با این کارت انجام داد : ثبت انواع سفارش و اختصاص ارز برای آن ، واردات از منطقه های آزاد به کشور مبدا ، مبادرت به حق‌العمل‌کاری در گمرک، استفاده از آن به‌عنوان ضمانت در بانک‌ها، ثبت علائم تجاری خارجی (غیرفارسی) در ایران، صدور گواهی عضویت و صدور گواهی مبدأ

علاوه بر انچه گفته شد به عنوان ویژگی های اصلی کارت بازرگانی، کارکرد های دیگری نیز این کارت به همراه دارد به طور مثال خدمات مشاوره حقوقی می توان دریافت نمود ، برخوردار بودن از امکانات حل و فصل اختلافات با مراجع دولتی و برخورداربودن از امکان داوری در شرایط اختلاف با سایر فعالان اقتصادی برای دارندگان آن

 

*** مجوزهای دیگر کشور در ارتباط با تجارت بین الملل

در اکثر کشورهای مختلف دنیا با یک نگاه ساده می توان متوجه شد که برای شناخت افراد در حوزه تجارت خارجی وجود دارد. هر کمپانی که در این زمینه بخواهد فعالیت داشته باشد منوط به داشتن لایسنس یا مجوز های معتبر است که این موضوع با توجه به قوانین اقتصادی هر کشور می تواند متفاوت باشد . برای پیمودن مسیر دارا شدن این مجوز ها هر کشور با توجه به میزان توسعه یافتگی آن متفاوت است به این شکل که کشورهای جهان اول و توسعه یافته مراحل کمتری برای دریافت این مجوزها دارا هستند.

در سال های گذشته مقالات و گزارش های زیادی در خصوص کیفیت و کارایی صدور کارت های بازرگانی ارائه شده اما این گزارش ها با واقعیت آمارتجارت های امروز هم خوانی ندارد لذا ضعف در فرآیندهای نظارتی صدور کارت های بازگانی به وضوح دیده می شود . صدور کارت های بازرگانی و نحوه نظارت با عملکرد انها با اولویت بالایی نیازمند شفاف سازی از سوی متولیان صدور این کارت هاست. طی سال های گذشته شاهد صدور کارت برای افرادی بودیم که هیچ تخصصی در زمینه تجارت بین الملل نداشته و این کارت ها سهولت بحث پولشویی را ایجاد کرده اند .

 

*** ضعف های کارت بازرگانی

ضعف کارت های بازرگانی در شرایط فعلی عدم وجود گفتمان مشترک در میان سیاست گذاران این حوزه است. عده ای در تلاش اند با ایجاد سهولت در روند ایجاد کارت های بازرگانی مسیر صادرات و رونق کشور را سرعت بخشند اما عده ای دیگر معتقدند صدور این کارت ها نه تنها به رشد اقتصادی کشور کمک نکرده بلکه مسیری برای هزینه کرد ارز در امور غیر ضروری بوده و بسیاری از سرمایه های دلاری کشور را برای امور غیر ضروری هدر داده است.

کارت ها یازرگانی ذاتا ابزار مناسبی برای خلق مسیر تجارت بازرگانان ایرانی است اما در خصوص مدل ارائه آن و راستی آزمایی عملکرد بازرگانان باید مطالعات گسترده ای صورت بگیرد همچنین یشنهاد ما این است که پیش نیاز هایی منطقی برای ارائه این کارت تمهید گردد.

در سال های گذشته برای ورود به معاملات بورس آزمون هایی توسط سازمان بورس و اوراق بهادار کشور برگزار می شود با وجود ضعف هایی در این آزمون اما راه برای ارزیابی توان افراد برای ورود به بازار سرمایه تمهید می شود در صورتیکه این مسیر به طور مشابه برای صدور کارت بازرگانی تدوین شود شاهد کارایی بهتر این ابزار خواهیم بود.

 

*** پیشنهاد هایی برای بهبود تجارت خارجی

پیشنهاد دیگر ما این است که دولت هر ساله لیست کالاهای ضروری وارداتی خود را اعلام کند و کارت را به افرادی اختصاص دهد که طرح توجیهی مناسب برای واردات این قلم کالاها و خدمات ارائه دهند در این صورت کارت بازرگانی، نه تنها به بازرگانان شایسته تعلق می گیرد برای این افراد رزومه محسوب شده و رقابت برای حل معضل کالاهای اساسی باعث کاهش قیمت تمام شده تامین آنها شده و این یک سناریوی برد برد است.

مسئله دیگری که در خصوص کارت بازرگانی در شرایط فعلی حائز اهمیت است ایجاد یک هویت در سطح بین الملل برای تجار ایرانی است با ارائه کارت بازگانی طرفین خارجی بازرگانان ایرانی به رسمیت می شناسند.لذا باید این کارت هر چه بیشتر از گذشته تقویت شود. با این حال چالش هایی در خصوص صدور و تمدید کارت بازرگانی در کشور وجود دارد که طولانی شدن این فرآیند می تواند به شدت برای بازرگانان ایرانی تهدید محسوب شود.
به اختصار به مهم ترین مواردی که در خصوص این طرح باید توسط دولت برنامه ریزی شود می پردازیم

 

*** فرآیند صدور و تمدید کارت بازرگانی

بزرگترین مشکل در خصوص فرآیند صدور و تمدید کارت بازرگانی؛ به بحث قانون گذاری این حوزه مربوط می شود . برای مثال مکانیزمی برای کاهش زمان این فرآیند وجود ندارد با بررسی فرآیند صدور کارت بازرگانی متوجه می شویم که فرآیند رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی، تامین اجتماعی، تعهدات ارزی، اختلافات گمرکی و… و دریافت گواهی‌های مربوطه بسیار سخت و طولانی و بعضا پرهزینه است و فرآیند صدور یا تمدید کارت بازرگانی را نیز دچار وقفه می‌کند.

آسیب بعدی که متوجه صدور کارت های بازرگانی است موضوع تضییع حقوق دولت است برای مثال این مسیر سبب بروز پدیده هایی نظیر فرار مالیاتی ، عدم بازگرداندن ارز حاصل از درآمد ، قاچاق سازمان یافته و بسیاری معضلات دیگر شده است که این موضوع با همراهی سیاست های اشتباه ارزی دولت کار را برای متولیان آن سخت کرده است .

کارت های بازرگانی یکبار مصرف خود به تنهایی حامل یک خلا نظارتی در خصوص تعهدات بازرگانان به دولت می باشد صدور این کارت ها شرایط محیط کسب و کار بین الملل را نامناسب کرده و مقررات پیچیده و مبهمی را برای استفاده کنندگان از این کارت فراهم آورده است.

پشتوانه ضمانتی کارت های بازرگانی به تنهایی نمی تواند به عنوان یک راهکار موثر در زمینه اهلیت سنجی صادراتی بازرگانان به حساب آید لذا این موضوع سبب مشکلات حاشیه ای و عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات شده است لذا اتاق بازرگانی باید با همکاری دستگاههای متولی شیوه نامه ضمانت کارت های بازرگانی را تغییر دهد.

 

*** دریافت کارت بازرگانی منوط به عضویت در اتاق

اخیرا پیشنهاد شده بود که دریافت کارت منوط به عضویت در اتاق باشد اما با نگاهی واقع بینانه به این موضوع شاهد انتخاب و انتصاب افراد به صورت سلیقه ای هستیم لذا این رویکرد نمی تواند پاسخی جامع برای حل معضلات کارت بازرگانی باشد این موضوع باعث ایجاد انحصار و رانت در صدور کارت های بازرگانی می شود.

چالش بعدی که در خصوص کارت های بازرگانی مطرح است عدم وجود مطالعات کافی و وافی در خصوص نحوه پیاده سازی آن در کشور های همسایه و توسعه یافته است برای مثال نمونه های بسیار موفقی در کشورهای چین ، اتریش ، ترکیه و امارات وجود دارد اما این مطالعات بعضا به صورت جزیره ای صورت گرفته و با مدل تجارت بین الملل ایران همخوانی ندارد و باید بومی سازی شود

رویکرد اتاق بازرگانی در خصوص صدور کارت و سایر فعالیت های محوله به این نهاد به شکلی تعاملی بوده و هرگز خود را با سایر ارگان های دست اندر کار در تعارض قرار نداده است همین موضوع سبب تعمق چالش ها و پیچیدگی قوانین در خصوص صدور کارت بازرگانی شده است لذا در شرایط فعلی اصلاح برخی فعالیت ها و شرایط صدور کارت های بزرگانی اجتناب ناپذیر است

قطعا وجود کارت های بازرگانی ابزاری تست آزموده شده در موضوع رونق تجارت است و اگر این ابزار به شکلی درست و با هدف بهبود محیط کسب و کار در اختیار بازرگانان قرار گیرد به تنهایی می تواند بسیاری از نیاز های تجاری ایران و کالاهای اساسی را مرتفع سازد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *